Vallalar Tan: Tan mɛ e ɖu ɖò kú jí é tɔn.
Vallalar Tan: Tan mɛ e ɖu ɖò kú jí é tɔn.
Etɛ wutu mi ɖo na xa Vallalar sin tan ? Tan nǔgbo e ɖɔ xó dó nya e ɖu ɖò kú jí é ɖé wu é. Nǔnywɛ xwitixwitizɔ́watɔ́ nǔgbo e mɔ ali e nu gbɛtɔ́ na nɔ gbɛ̀ bo ma na kú ǎ é. Mɛ e mɔ nǔnywɛ xwitixwiti e nɔ bló bɔ agbaza gbɛtɔ́ tɔn nɔ huzu agbaza e ma nɔ kú ǎ é ɖé é. Mɛ e bló bɔ gbɛtɔ́ sín agbaza huzu nǔnywɛ́ sín agbaza ɖé é. Mɛ e ɖɔ ali e nu mǐ ná nɔ gbɛ, bó ma ná kú ǎ é nú mǐ é. Mɛ e mɔ nǔgbó jɔwamɔ tɔn Mawu tɔn bo ɖɔ nǔ e nyí Mawu sín ɖiɖe ma kú ǎ é nú mǐ é, kpódó fí e é ɖe é kpó. Mɛ e ɖè nǔɖiɖi adingbannɔ lɛ bǐ síìn bo kàn nǔ bǐ byɔ kpo nǔnywɛ mǐtɔn kpo bo mɔ nǔnywɛ nǔgbo ɔ é.
Nyikɔ nùnywɛ xwitixwiti tɔn nugbǒ: Ramalingam Nyikɔ e mɛvívɛ́ tɔn lɛ nɔ ylɔ ɛ é: Vallalar. Xwè e mɛ è jì i ɖè é: 1823 Xwè e mɛ è huzu agbaza ɔ dó agbaza weziza tɔn mɛ é: 1874 Fí e è jì i ɖè é: Inde, Chidambaram, Marudur. Nǔ e é bló é: Mɛ e mɔ ɖɔ gbɛtɔ́ lɔ sixu yì ninɔmɛ Mawu tɔn mɛ bo ma kú ǎ é, bo yì ninɔmɛ enɛ mɛ é. Ðò Inde, ɖò Tamil Nadu, ɖò toxo e nɔ nyí Marudhur é ɖé mɛ, bo ɖò kilomɛtlu ko dó Chidambaram toxo ɔ sín totaligbe ɔ, è jì Ramalingam e è nɔ lɛ́ ylɔ ɖɔ Vallalar é ɖò Aklunɔzángbe azǎn atɔ́ɔ́ngɔ́ ɔ Kɔnyásun 1823 tɔn gbè, ɖò gan 5:54 mɛ zǎnzǎn.
Valaláa sín tɔ́ nɔ nyí Hlamaya, bɔ nɔ tɔn nɔ nyí Cinamayi. Tɔ́ Ramaiah wɛ nyí akwɛzinzantɔ́ Marudhur tɔn bo lɛ́ nyí mɛ̌si e nɔ kplɔ́n nǔ vǐ lɛ é. Nɔ̀ Chinnammai wɛ nɔ kpé nukún dó xwé ɔ wu, bo nɔ lɛ́ kplɔ́n vǐ tɔn lɛ. Vallalar sín tɔ́ Ramaiah kú ɖò sun ayizɛ́ngɔ́ e mɛ è jì i é. Nɔ̀ Chinnammai lin tamɛ dó wemaxɔmɛ yiyi kpo sɔgudo vǐ tɔn lɛ tɔn kpo jí, bo yì Chennai ɖò Inde. Vallalar sín nɔví sunnu mɛxo Sabapathy kplɔ́n nǔ ɖò Akɔwé Sabapathy e gosin Kanchipuram é glɔ́. É huzu gǎn ɖò xóɖiɖɔ ɖaxó ɖaxó lɛ mɛ. É nɔ zán akwɛ e é nɔ mɔ ɖò xóɖiɖɔ lɛ yiyi mɛ é dó kpé nukún dó xwédo tɔn wu. Sabapathi ɖesu wɛ kplɔ́n nǔ nɔví tɔn kpɛví Ramalingam. Nukɔnmɛ ɔ, é sɛ́ ɛ dó bonu é na kplɔ́n nǔ ɖò mɛ̌si e é kplɔ́n nǔ xá é glɔ́, é wɛ nyí Mɛ̌si Kanchipuram tɔn Sabapathi.
Ramalingam e lɛkɔ wá Chennai é nɔ yì tɛmpli Kandasamy tɔn mɛ hwɛhwɛ. É víví n’i ɖɔ é ni sɛ̀n Aklunɔ Murugan ɖò Kandakottam. É wlán han bó ji dó Mawu Mavɔmavɔ wú hwenu e é kpo ɖo winnyawinnya mɛ é. Ramalingam e ma nɔ yì wemaxɔmɛ ǎ, bo nɔ lɛ́ nɔ xwégbe ǎ é wɛ nɔví tɔn mɛxo Sabapathi gbɛ́ nǔ n’i. Amɔ̌, Ramalingam ɖótó nɔví tɔn mɛxo ɔ ǎ. Enɛ wu ɔ, Sabapathi ɖegbe nú asì tɔn Papathi Ammal syɛnsyɛn ɖɔ é ni ɖó nǔɖuɖu nina Ramalingam te. Ramalingam yí gbè nú nǔ e nɔví sunnu tɔn mɛxomɔ vívɛ́ ɔ byɔ ɛ é, bo d’akpá ɖɔ emi na nɔ xwégbe bo na kplɔ́n nǔ. Ramalingam nɔ xɔ e ɖò aga é mɛ. Gbɔn vo nú nǔɖuɖu hwenu lɛ ɔ, é nɔ nɔ xɔ ɔ mɛ ɖò hwe ɖevo lɛ nu, bo nɔ ɖ’alɔ ɖò Mawu sinsɛn mɛ kpo kanɖodonǔwu kpo. Gbè ɖokpo ɔ, ɖò nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e ɖò dǒ ɔ jí é mɛ ɔ, xomɛ hun i tawun bɔ é jì han, bo ɖi nǔ ɖɔ Mawu tɔ́n dó emi jí.
Nɔvi tɔn mɛxo Sabapathi e nɔ na xoɖiɖɔ xɛxó lɛ tɔn ɖ’ayi ɔ, e sixu yi xoɖiɖɔ e é yi gbe na ɔ ǎ, ɖó lanmɛ tɔn ma sɔgbe ǎ wutu. Enɛ wu ɔ, é byɔ nɔví sunnu tɔn kpɛví Ramalingam ɖɔ é ni yì fí e è na bló xóɖiɖɔ ɔ ɖè é bo jihan ɖé lɛ dó sú nǔ e é ma kpéwú bo wá ǎ é sín dò. Sɔgbe xá xó enɛ ɔ, Ramalingam yì finɛ. Gbè enɛ gbè ɔ, mɛ gègě kplé bo na ɖótó xóɖiɖɔ Sabapathi tɔn. Ramalingam ji han ɖé lɛ lee nɔví tɔn mɛxo ɔ ɖɔ n’i gbɔn é. Enɛ gudo ɔ, mɛ e kplé ɖò finɛ lɛ é tɛɖɛ̌ jí nú táan gegě ɖɔ é ɖó na xwlé xóɖiɖɔ gbigbɔ tɔn ɖé mɛ. Enɛ wu ɔ, Ramalingam lɔ yí gbè. Xóɖiɖɔ ɔ bɛ́ ɖò zǎnzǎn tɛɛn. É kpaca mɛ bǐ, bɔ ye lɛ́ yí wǎn n’i. Xóɖiɖɔ tɔn nukɔntɔn ɔ nɛ. Xwè ayizɛ́n ɖó wɛ é ɖè hwenɛnu.
Ramalingam jɛ sinsɛnzɔ́ wà jí hwenu e é ɖó xwè wěwe é ɖò Thiruvottriyur. É nɔ ɖi zɔnlin yì Thiruvottriyur ayihɔngbe ayihɔngbe sín dotɔ tɛnwe e mɛ é nɔ nɔ é. Ðó mɛ gègě tɛɖɛ̌ jí wutu ɔ, Ramalingam yí gbè bo na wlí alɔ hwenu e é ɖó xwè ko-atɔ́ɔ́n é. É da nɔví tɔn Unnamulai sín vǐ nyɔnu Thanakodi. Asú kpo asì kpo bǐ nɔ ɖ’alɔ ɖò gbɛzán xwédo tɔn mɛ ǎ, bo nɔ nylɔ́ yeɖée dó linlin Mawu tɔn mɛ. Asì tɔn Thanakodi yí gbè na, bɔ alɔwliwli gbɛzán ɔ nɔ fó ɖò azǎn ɖokpo jí. Vallalar kpó ɖò gǎn e dó wɛ é ɖè bo na ɖó kú mavɔmavɔ é wɛ, bɔ asì tɔn yí gbè na. Ramalingam jló na tuùn Mawu nugbǒ ɔ gbɔn nǔnywɛ gblamɛ. Enɛ wu ɔ, ɖò 1858 ɔ, é gosin Chennai bo yì ba tɛmpli gègě kpɔ́n, bo wá toxo e nɔ nyí Chidambaram é ɖé mɛ. Ée é mɔ Vallalar ɖò Chidambaram é ɔ, toxo e nɔ nyí Karunguzhi é sín gǎn, bɔ è nɔ ylɔ ɛ ɖɔ Thiruvengadam é byɔ ɛ ɖɔ é ni wá nɔ toxo emitɔn kpo xwé emitɔn gbè kpo. Ðó wanyiyi tɔn cá Vallalar wutu ɔ, é nɔ Thiruvengadam sín xwé ɔ gbè nú xwè ayizɛ́n.
Mawu nugbo ɔ ɖo taglomɛ mɛ ɖo ta mitɔn mɛ, atɔm kpɛvi ɖe ɖɔhun. Weziza Mawu enɛ tɔn sɔgbe xá weziza hwesivɔ liva ɖokpo tɔn. Enɛ wu ɔ, bo na dó sixu mɔ nukúnnú jɛ Mawu e nyí weziza ɖò mǐ mɛ é wu ɔ, Vallalar sɔ́ zogbɛ́n ɖé ɖó kɔ́xota bo kpa susu n’i ɖò weziza sín ninɔmɛ mɛ. É jɛ tɛmpli weziza tɔn ɖé gbá jí ɖò Sathya Dharmachalai kpá ɖò xwè 1871. É sun nyǐ tɛmpli ɔ, bɔ è fó ɖò sun ayizɛ́n mɔ̌ mɛ ɖɔ, ‘Kplékplé Nùnywɛ Tɔn’. É gbá tɛmpli ɖé ɖò toxo e nɔ nyí Vadalur é mɛ nú Mawu e nɔ nɔ weziza sín ninɔmɛ mɛ é ɖi nǔnywɛ ɖaxó e ɖò taglomɛ mǐtɔn mɛ é. Mawu nǔgbo ɔ wɛ nyí nǔnywɛ e ɖò ta mǐtɔn mɛ é, bɔ nú mɛ e ma sixu mɔ nukúnnú jɛ mɛ ǎ lɛ é ɔ, é gbá tɛmpli ɖé ɖò ayikúngban jí, bo tá zogbɛ́n ɖò tɛmpli enɛ mɛ, bo ɖɔ nú ye ɖɔ ye ni lin ɖɔ zogbɛ́n enɛ nyí Mawu bo sɛ̀n ɛ. Nú mǐ sɔ́ linlin mǐtɔn lɛ ɖó kpɔ́ gbɔn mɔ̌ ɔ, mǐ nɔ mɔ Mawu e nyí nǔnywɛ e ɖò ta mǐtɔn mɛ é.
Talatagbe zanzan gan tantɔn mɛ ɔ, é zé asyá ɖé j’ayǐ ɖò xɔ e è nɔ ylɔ ɖɔ Siddhi Valakam é nukɔn ɖò toxo Mettukuppam tɔn mɛ, bo xwlé xóɖiɖɔ gaga ɖé mɛ e kplé lɛ é. È nɔ ylɔ xóɖiɖɔ enɛ ɖɔ ‘nǔkplɔnmɛ ɖaxó’. Xóɖiɖɔ élɔ́ nɔ xlɛ́ ali gbɛtɔ́ bɔ é nɔ ɖó awǎjijɛ hwebǐnu. É na xósin nú nǔkanbyɔ gègě e nɔ fɔ́n ɖò alɔ jí lɛ é. Xóɖiɖɔ ɔ ɖɔ xó dó nǔ e mǐ nɔ ɖi nǔ na lɛ é gbídígbídí jí. É ɖɔ ɖɔ ali nǔgbo ɔ wɛ nyí ɖɔ è ni tuùn nǔgbo jɔwamɔ tɔn lee é ɖè gbɔn é bo lɛ́ mɔ nǔ jɛ mɛ. É nyí enɛ kɛɖɛ wɛ ǎ. Vallalar ɖesu ko kan nǔ gègě byɔ bɔ mǐ ma lin tamɛ d’eji ǎ, bo lɛ́ na xósin nú ye. Nùkanbyɔ enɛ lɛ ɖíe:.
Etɛ ka nyí Mawu ? Fitɛ Mawu ɖe? Mawu ɖokpo géé wɛ à, abǐ mɛ gègě wɛ? Etɛwu mǐ ka ɖó na sɛ̀n Mawu? Enyi mǐ ma nɔ sɛ̀n Mawu ǎ ɔ, etɛ ka na jɛ? Nǔ e è nɔ ylɔ́ ɖɔ jixwé é ɖé ka tíìn à? Nɛ̌ mǐ ka ɖó na sɛ̀n Mawu gbɔn? Mawu ɖokpo géé wɛ à, abǐ mɛ gègě wɛ? Mawu ka ɖó alɔ kpo afɔ kpo à? Mǐ ka sixu wà nùɖé nú Mawu à? Ali tɛ ka bɔkun hugǎn bɔ è na gbɔn bo mɔ Mawu? Fitɛ Mawu ka ɖè ɖò jɔwamɔ linu? Nǔ alɔkpa tɛ ka nyí nǔ e ma nɔ kú ǎ é? Nɛ̌ mǐ ka nɔ huzu nǔnywɛ mǐtɔn dó nǔnywɛ nǔgbo ɔ mɛ gbɔn? Nɛ̌ a ka nɔ kàn nǔ byɔ bo nɔ mɔ xósin nú ye gbɔn? Etɛ ka nɔ hwla nǔgbo ɔ dó mǐ? Mǐ ka sixú mɔ nǔɖé ɖo Mawu gɔ́n azɔ̌ ma wa wɛ a? Sinsɛn ka nɔ hɛn lè wá nú è na tuùn Mawu nugbǒ ɔ à?
Nǔ e jɛ bɔ d’ewu é wɛ nyí ɖɔ, ɖò sun Tamil tɔn Karthigai mɛ ɔ, ɖò xwè e è nɔ ɖu bo nɔ ɖu weziza é sín azǎn gbè ɔ, é sɔ́ zogbɛ́n deepa e nɔ ɖò jiji wɛ hwebǐnu ɖò xɔ tɔn mɛ é bo sɔ́ ɖó . xɔ ɖaxó ɔ mɛ. Azǎn 19gɔ́ ɔ sun Thailande tɔn mɛ ɖò xwè 1874 mɛ, é wɛ nyí ɖɔ ɖò janvier mɛ, ɖò sunví Poosam e xó è ɖɔ ɖò sunvínúkplɔnmɛ Inde tɔn mɛ é sín azǎn jí ɔ, Vallalar xoɖɛ dó mɛ bǐ jí. Vallalar byɔ xɔ ɖaxó ɔ mɛ ɖò zǎnzǎn tɛɛn. Ði lee é jló gbɔn é ɔ, ahwanvu tɔn taji lɛ, Kalpattu Aiya kpo Thozhuvur Velayudham kpo sú xɔ e è sú é sín hɔn sín kɔ́xota.
Sin gbe nɛ gbe ɔ, Vallalar sɔ nɔ tɔ́n ɖi ɖiɖe ɖé ɖɔhun nú nukún agbaza tɔn mǐtɔn lɛ ǎ, loɔ, é nyí weziza Mawu tɔn ɖé nú nǔnywɛ ɖiɖó. Ðó nukún agbaza tɔn mǐtɔn lɛ ɖó hlɔnhlɔn bo na mɔ agbaza nǔnywɛ tɔn ǎ wutu ɔ, ye sixu mɔ Aklunɔ mǐtɔn e ɖò finɛ hwebǐnu bo ɖò fí bǐ é ǎ. Ðó nǔnywɛ sín agbaza ɔ zɛ hlɔnhlɔn e gbɛtɔ́ sín nukún nɔ mɔ é wu wutu ɔ, nukún mǐtɔn lɛ sixu mɔ ǎ. Vallalar, lee é tuùn gbɔn é ɔ, é huzu agbaza gbɛtɔ́ tɔn dó agbaza mímɛ́ ɖé mɛ jɛ nukɔn, enɛ gudo ɔ, é huzu agbaza gbè tɔn e è nɔ ylɔ ɖɔ Om é, bɔ enɛ gudo ɔ, é huzu agbaza nǔnywɛ mavɔmavɔ tɔn, bɔ é nɔ ɖò kpɔ́ xá mǐ hwebǐnu bo nɔ na fɛ́nú tɔn mɛ.
Vallalar kpo wema tɔn e ɖò Fongbe mɛ lɛ é kpo bǐ .
Nǔɖíɖó gbɛɖe lɛ́ɛ bǐ wɛ nyí nǔ ɖokpó ɔ́.Etɛ ka nyí jlǒ ɖaxó e gbɛtɔ́ sín jiji ɖó é .Nǔ énɛ́ lɛ́ɛ ɔ́, fɛ́nú Mawu tɔn sín akpáxwé wɛ è sixú mɔ yě. Nǔ énɛ́ lɛ́ɛ ɔ́, è sixú mɔ yě gbɔn fɛ́nú Mawu tɔn sín nǔjlɔ́jlɔ́wiwa gblamɛ . Lè tɛ lɛ ka ɖò gbɛ̀ ɔ sín vivǐ ɖiɖó mɛ .Lè tɛ lɛ ka ɖò awǎjijɛ jixwé tɔn mɛ .Nǔ e è nɔ ylɔ́ ɖɔ awǎjíjɛ gbɛ̀ jixwé tɔn tɔn é .Enyi mɛɖé mɔ awǎjijɛ ɔ, ayi tɔn nɔ j’awǎ. Nú é mɔ aluwɛ mɛ ɔ́, ayi tɔn nɔ vo ǎ. Enɛ wu ɔ, xósin tɛ ka nyí nú nùkanbyɔ ɔ . Ayi mǐtɔn ka nɔ mɔ vivǐ kpo aluwɛ kpo à ?Mǐ sixu na lan kanlin e nɔ ɖu lan lɛ é ɖó wuvɛ̌sexámɛ wu à ?Mǐ ka sixu wɔn mɛ e xovɛ sin lɛ é bo jɛ nǔɖuɖu na hagbɛ̌ xwédo mǐtɔn tɔn lɛ kɛɖɛ jí à ?Mǐ ka ɖó mɛɖéekannuninɔ bo na ɖó awovinú e ɖò jijɛ dó mǐ jí wɛ lɛ é te à ?Mǐ ka sixu dɛ ɖò xovɛ sin nuɖuɖu mɛvo à ?Mǐ ka sixu sɛ̀n Vallalar sín ɖiɖe à? Mǐ ka sixu hɛn ɖiɖe Vallalar tɔn ɖò xwégbe à?Nɛ̌ un ka na tuùn ɖɔ wuvɛ̌sexámɛ kɛɖɛ wɛ nyí ali ɖokpo e nu è na mɔ fɛ́nú Mawu tɔn ɖè é gbɔn ?Hwetɛnu wɛ wuvɛ̌sexámɛ ka na tɔ́n sín nǔɖogbɛ lɛ mɛ nú nǔɖogbɛ ɖevo lɛ .Wuvɛ̌sexámɛ nɔ na walɔ ɖagbe gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ. Nú wuvɛ̌sexámɛ ma tíìn ǎ ɔ, è ɖó na mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ walɔ ɖagbe gbɛ̀ ɔ tɔn kún na tíìn ó. Nɛ̌ é ka nyí gbɔnWuvɛ̌sexámɛ nyí azɔwanú ɖé bo lɛ́ nyí fɛ́nú Mawu tɔn sín xlɛ̌ akpáxwé ɖé .Mǐ ɖó na tuùn nǔgbo ɖɔ nǔblawukúnúmɛtɔ́ lɛ nyí nǔmɛsɛn.Etɛwu nǔɖogbɛ gbɛɖe e Mawu dá lɛ é gègě nɔ mɔ wuvɛ̌ tawun ɖó xovɛ, mɛhuhu, azɔn, kpo nǔ ɖevo lɛ kpo wu.Etɛ ka nyí tinmɛ nǔblawukúnúmɛ tɔn Etɛ ka nyí xógbe e è nɔ zán dó gbɛ́ nǔ nú mɛ é .nùjlótɔGbɛtɔ́ lɛ nɔ ɖó agbaza vovo ɖò dlɔ̌ lɛ hwenu .Etɛwu nɔví sunnu hɛ̌nnumɔ lɛ ka ɖó jijɔ kpo nǔwiwa vovo lɛ kpo gbɔn vo .nǔgbɛnúmɛ wuvɛ̌sexámɛ tɔnWɛnsagun lɛ nɔ ɖu nuɖuɖu bo nɔ lɛ́ sin xovɛ à ?Lindɔ̌n ɔ na bo mɔ nǔ ɖagbe kpo nǔ nyanya kpo alǒ agbaza sín wǔjɔnú lɛ kpo ayixa kpo na bo mɔ awǎjijɛ kpo wuvɛ̌ kpo Enyi lindɔ̌n ɔ ma mɔ nǔɖe ǎ ɔ, etɛ ka nyí lè wuvɛ̌sexámɛ tɔn .Mǐ sixu na lan kanlin e nɔ ɖu lan lɛ é ɖó wuvɛ̌sexámɛ wu à ?Atín ɖuɖu ka nɔ klán gbè xá wuvɛ̌sexámɛ à ?Fitɛ hlɔnhlɔn e nɔ tɔ́n sín wuvɛ̌sexámɛ lindɔ̌n tɔn mɛ é ka na gosin .Lee è na mɔ nukúnnú jɛ jiji e jɛ nukɔn é ɖé sín tíntín wu gbɔn é .Nɛ̌ mǐ ka sixu mɔ awǎjijɛ ɖaxó ɖò alɔwliwli kpo nǔwiwa ɖevo lɛ kpo mɛ gbɔn .Etɛ ka nyí nyikɔ mɛ e mɔ awǎjijɛ jixwé tɔn é tɔn ?Mi ná nǔɖuɖu nukúntíntɔ́nnɔ lɛ́ɛ, tókúnɔ lɛ́ɛ, ɖɛ̌kúnánɔ lɛ́ɛ kpódó afɔkponɔ lɛ́ɛ kpó.O, ablu do din, fitɛ mi na yi ba nuɖuɖu ɖeMǐ ka ɖó mɛɖéekannuninɔ bo na cyan agbaza mǐtɔn à ?Etɛ ka nyí lè awǎjijɛ ɖaxó ɔ tɔn .Mi ɖo na na nuɖuɖu kanlin mitɔn lɛ, xɔntɔn mitɔn lɛ kpodo azɔmɛvi mitɔn lɛ kpo wɛ ǎ ?Etɛwu mǐ ka ɖò nǔɖuɖu nina mɛ e xovɛ sin lɛ é tɛɖɛ̌ wɛ hwɛhwɛ .Mɛ e ko mɔ gbɛmɛ gbɛmɛ vivǐ élɔ́ ɔ́, susu tɛ́ .Etɛ ka nyí susu mɛ e mɔ awǎjijɛ ɖaxó énɛ́ ɔ́ tɔn - Nǔnywɛ́-agbaza ɔ́, é nyí ɖokpó géé.Enyi mǐ jló na tuùn lee mǐ na mɔ fɛ́nú Mawu tɔn gbɔn é, ee nyí nǔ jɔwamɔ tɔn é ɔ:-Nɛ̌ fɛ́nú Mawu tɔn ka nɔ tɔ́n ɖò lindɔ̌n ɔ mɛ gbɔn hwenu e lindɔ̌n ɔ nɔ sè wuvɛ̌ xá nǔɖogbɛ lɛ bǐ azɔn mɔkpan é .Etɛ ka nyí fɛ́nú Mawu tɔn sín nǔjɔnǔ, é wɛ nyí nǔ e é nɔ ɖexlɛ́ ɖò jɔwamɔ linu é .Etɛ vodun Vɛda ka ɖɔ dó nǔɖuɖu nina wamamɔnɔ lɛ wu Gbɛtɔ́ lɛ ka sixu nɔ yeɖokponɔ alɔdó mɛ ɖevo lɛ tɔn mɛvo à ?Nɛ̌ mǐ ka nɔ mɔ fɛ́nú Mawu tɔn e nyí nǔ e Mawu nɔ ɖe xlɛ́ ɖò jɔwamɔ linu é gbɔn ?Nɛ̌ fɛ́nú Mawu tɔn ka nɔ tɔ́n sín lindɔ̌n mɛ gbɔn, hwenu e lindɔ̌n nɔ xú azɔn mɔkpan é .Mǐ ɖó ná tunwun ɖɔ fɛ́nú, Mawu sín ɖiɖe jɔwamɔ tɔn ɔ́, nɔ tɔ́n ɖo fí bǐ, hwe bǐ nu lě e è ɖɔ gbɔn é.Nǔ e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ mɔ jɛmɛji ɖò lan ɖuɖu mɛ é ka nyí awǎjijɛ alɔkpa tɛ .Gbɛ̀ xwégbe tɔn nyɔ́ hú sinsɛn-núkplɔnmɛ.Nɛ̌ wamamɔnɔ ka sixú ná nǔɖuɖu mɛ e xovɛ́ sin ɔ́ gbɔn ?Nǔblawukúnúmɛ nú nǔɖogbɛ gbɛɖe lɛ wu wɛ nǔkplɔnmɛ jixwé tɔn tíìn. Nú wuvɛ̌sexámɛ ma tíìn ǎ ɔ, tódɔnnúmɛ jixwé tɔn na tíìn ǎ. Nɛ̌ é ka nyí gbɔnLee lan nyí nǔɖuɖu nyanya gbɔn é ɔ, jɛmɛji e nɔ tɔ́n sín lan ɖuɖu mɛ é nyɔ́ alǒ nyla à .Etɛ ka nyí awǎjijɛ ɖaxó hugǎn ɔ .Lee è na huzu nǔmɛsɛn ɖé gbɔn é . Nǔmɛsɛn tɛ ka sɔgbe xá gbɛtɔ́ e nɔ na nǔɖuɖu mɛ e xovɛ sin lɛ é, bo nɔ na ye ecstasy é ?Lee è sixu huzu nùnywɛtɔ́ gbɔn é .Lee è nɔ gbɔ azɔn e ma nɔ gbɔ ǎ lɛ é gbɔn éLee è na mɔ kúnkan e ɖó nǔnywɛ ganji é ɖé gbɔn é .Lee è na nɔ gbɛ̀ gbɔn é .Enyi a jló na tuùn lee a na mɔ fɛ́nú enɛ gbɔn é ɔ .Lě e è nɔ mɔ fɛ́nú Mawu tɔn gbɔn é .Lee è na sɛ̀n Mawu gbɔn é ɔ, è na zán nùblawukúnúmɛ jɔwamɔ tɔn e ɖò gbɛtɔ́ lɛ bǐ mɛ é .nǔbláwǔkúnúmɛ ɖexlɛ́ nǔɖíɖó gbɛɖe lɛ́ɛ ɔ́, è nɔ lɛ́ ylɔ́ ɖɔ Mawu sinsɛn.Hwetɛnu siddha lɛ, nùnywɛtɔ́ lɛ kpo ascete lɛ kpo ka nɔ ɖò aluwɛ mɛ .Xovɛ ka na ɖu ɖò axɔsu e è ma sixu ɖu ɖò jí ǎ é jí à ?Xovɛ yetɔn ka na zɔ́n bɔ ye na sà vǐ yetɔn e ye yí wǎn na lɛ é à ?Xovɛ wɛ nyí wuvɛ̌ e nyla hú wuvɛ̌ lɛ bǐ é. Nɛ̌Xovɛ sín wuvɛ̌ ɔ, nǔ ɖokpo ɔ wɛ é nyí nú mɛ bǐ à .Nɛ̌ mǐ ka sixu mɔ vǐ mǐtɔn e xovɛ sin lɛ é sín nukúnmɛ e nǔ cikɔ na é gbɔn .Azɔ̌ mǐtɔn wɛ nyí ɖɔ mǐ ni kɔn sìn dó atín e ɖò zunkan lɛ mɛ lɛ é kpo fí e lín lɛ é kpo jí .Nɛ̌ hwɛhuhu sín nǔwiwa e ɖò jiji e wá yì é mɛ lɛ é ka wá jiji dìn tɔn elɔ mɛ gbɔn .Nuɖuɖu nina mɛ wɛ nyí wuvɛ̌sexámɛ à .Mi nú mǐ ni d’alɔ mɛ ɖěɖee ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ sɔgbe xá sɛ́n Mawu tɔn lɛ é .Xovɛ ka nyí azɔwanú ɖé bo na dó sixu ɖó nǔmɛsɛn-nyinyi à ?Mi sixu ɖu nukún à ? Mi sixu ɖu nukún à ?Nǔ e è nɔ mɔ ɖò atín lɛ mɛ lɛ é ka nyí nǔ kwijikwiji ɖa kpo fɛ́n kpo ɖɔhun à ?Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ jiji ɖé tíìn jɛ nukɔn .Zomɛ kpo jixwé kpo ka tíìn à .Nùkún ɔ ɖò gbɛ̀ à alǒ é kú à ?Etɛ ka nyí susu mɛ e mɔ awǎjijɛ ɖaxó énɛ́ ɔ́ tɔn - Nǔnywɛ́-agbaza ɔ́, nǔɖé sixú ɖó dogbó n'i ǎ.Etɛ ka nyí susu mɛ e mɔ awǎjijɛ ɖaxó énɛ́ ɔ́ tɔn - Nǔnywɛ́-agbaza ɖó jijɔ ɖěbǔ ǎ.Etɛ ka nyí susu mɛ e mɔ awǎjijɛ ɖaxó enɛ é tɔn - Nùnywɛ-agbaza nɔ kú ǎ, enɛ wu ɔ, nǔ taji atɔ́ɔ́n sixu wà nǔ dó wǔ tɔn ǎ.Mɛ e tlɛ ɖó jlǒ nyanya lɛ é lɔ nɔ ɖò adohu adohu jí dó xovɛ yetɔn wu, bo nɔ ɖó nukún nǔɖuɖu.Nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi gbɔn nǔɖuɖu nina mɛ gblamɛ .Mi nú mǐ ní tlitó nú nǔ e Mawu nɔ ɖó dogbó nú mǐ é .Mi nú mǐ ni hu kanlin awovinú lɛ Etɛwu è ka ɖɔ jɛ nukɔn ɖɔ, wuvɛ̌sexámɛ ni nyí nǔ ɖokpo ɔ nú nǔɖogbɛ lɛ bǐ .Etɛ ka nyí tinmɛ nyikɔ vallalar tɔn tɔn?Etɛ ka ɖò taji hugǎn bɔ è na wà ɖò alɔwliwli ɖé alǒ awǎjijɛ sín nǔwiwa ɖevo lɛ hwenu .Nɛ̌ Vallalar sín asì ka nɔ nyí?Ðò jɔwamɔ linu ɔ, è ko na nǔɖuɖu kanlin lɛ kpo xɛ lɛ kpo sɔgbe xá karma yetɔn. Amɔ̌, gbɛtɔ́ lɛ ɖó na w’azɔ̌ bo na mɔ nùɖuɖu. EtɛwuEtɛ ka nyí nǔ taji hugǎn e gbé nya wɛ wuvɛ̌sexámɛ ɖè é . Fitɛ lindɔn kpodo Mawu kpo nɔ nɔ ɖo mi mɛ .Mawu ko ɖe gbe ɖ’ayǐ ɖò Vɛda lɛ (wema mímɛ́ lɛ) mɛ ɖɔ lě.Lee è na mɔ vivǐ kpo lè gbɛmɛ tɔn atɔn enɛ lɛ kpo gbɔn é .Vallalar sín fɔtóo nukɔntɔn ɔ.Mi cyɔn alɔ sinsɛnxɔ nǔgbó nǔgbó lɛ́ɛ jí sín nǔ e è hɛn gblé lɛ́ɛ sí, bó nɔ sè wuvɛ̌ xá mɛ.Etɛ wutu e ji gbɛtɔ?Mi cí xovɛ́ e nǔnywɛ́tɔ́ ɔ́ sín myɔ ɖu é.Etɛwu awovinú lɛ ka nɔ wà nǔ dó gbɛtɔ́ lɛ kpo nǔɖogbɛ ɖevo lɛ kpo wu .etɛwu gbɛtɔ ɖe lɛ ma nɔ kú nublanɔwu hwenu e nuɖiɖo ɖevo lɛ ɖo wuvɛ se wɛ ɔ ?Ðó wuvɛ̌sexámɛ kpo nǔkplɔnmɛ kpo ma ɖò finɛ ǎ wutu ɔ, jiji nyanya lɛ nɔ sukpɔ́ bɔ walɔ nyanya lɛ nɔ ɖò fí bǐ. Nɛ̌ é ka nyí gbɔnLee mǐ na j’ayǐ gbɔn ɖò wuvɛ̌ e ɖò jijɛ wɛ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ lɛ é bǐ mɛ é .Sinsɛn tɛ Vallalar ka nɔ sɛ̀n?Hwetɛnu sinsɛngán lɛ ma ka nɔ xwedó nǔkplɔnmɛ akɔta yetɔn kpo sinsɛn yetɔn kpo tɔn ǎ .Đe mɛ e xovɛ́ sin ɔ́ sín aluwɛ mɛ, bó bló bɔ yě ná dɔ́ amlɔ.ɖè aɖǐ ɔ sín lanmɛ gbɔn nǔɖuɖu gblamɛ bo fɔ́n ɛ sín ayixa mɛ.Etɛ ka nyí ajɔ e è nɔ na mɛ e nɔ na nǔɖuɖu wamamɔnɔ e ma ɖó alɔdó ǎ é .nɛ̌ acɛ e è ɖó bo na kú nǔblawu nú nǔɖogbɛ lɛ é ka nɔ wá tɔ́n gbɔn?Etɛ ka jɛxa ɖɔ lindɔ̌n ɔ ni xú gbɔn wuvɛ̌sexámɛ gblamɛ .Etɛ ka nyí acɛ e è ɖó bo na sè wuvɛ̌ xá nǔɖogbɛ lɛ é .Etɛ wɛ nyi gbeyiyi nu mɛ e nɔ ɖɔ ɖɔ, "Gbɛtɔ sin wuvɛ lɛ ɔ, nu e nɔ jɛ ɖo xomɛ lɛ kpodo agbaza mɛ tɔn lɛ kpo ɖi ayixa, nukun, kpodo ɖevo lɛ kpo kɛɖɛ wɛ, e ka nyi nu e nɔ jɛ ɖo lindɔn ɔ mɛ ǎ, enɛ wu ɔ, alɔdido nuɖogbɛ lɛ ɔ, nublawukúnúmɛ wɛ ă". Nǔmɛsɛn lɛ kpo mɛ bǐ kpo ɖó na dó gbe n’i .Hwlɛn mɛ gán sín xɛví nyanya e nɔ ɖu mɛ é sí.Hwlɛn hwɛhutɔ́ e è nɔ ylɔ́ ɖɔ xovɛ́ é sí.Lee è na hwlɛn zogbɛ́n ɔ gán sín jɔhɔn aɖǐvɛ́ e è nɔ ylɔ ɖɔ xovɛ é sí gbɔn é .È ɖó na hwlɛn gbɛtɔ́ lɛ gán sín xovɛ kpo mɛhuhu kpo sí.Hwlɛn mɛ e ɖó yɛ̌yi é gán, bɔ é nɔ xò nǔ kpɔ́n dó nǔɖuɖu byɔbyɔ jí, ɖɛ̌kúnanɔ ɖɔhun.Hwlɛn sukpɔ e jɛ wǐin mɛ é gán .Mi hu xɛ e xovɛ́ sin ɔ́, bó hwlɛ́n wamamɔnɔ e xovɛ́ sin é gán.Hwlɛn tamɛ-núkplɔnmɛ sín tuto lɛ gán ɖò agbaza e xovɛ sin é mɛ .Mi ɖo na na nuɖuɖu kanlin e ɖo xu mɛ kpodo ayikungban ji kpo lɛ wɛ a ?Mi ɖo na na nuɖuɖu kanlin mitɔn lɛ ɖi nyibu, lɛngbɔ̌, ɖevo lɛ à.Mǐ ɖó na w’azɔ̌ bo na ɖu nǔ à ?Etɛwu mɛɖé lɛ ka ɖò ɖiɖɔ wɛ ɖɔ jiji e jɛ nukɔn é kún tíìn ó, bɔ jiji e bɔ d’ewu é kún tíìn ó .Lindɔ̌n lɛ nɔ mɔ agbaza yɔyɔ̌ kpo dɔkun yɔyɔ̌ lɛ kpo gbɔn gǎndidó yetɔn lɛ gblamɛ.Étɛ́ wɛ nyí susu mɛ e mɔ awǎjíjɛ ɖaxó énɛ́ ɔ́ tɔn - Karma Siddhi, Yoga Siddhi, Gnana Siddihi kpódó hlɔnhlɔn ɖaxó ɖaxó e ɖò nǔnywɛ-agbaza mɛ é kpó.Nɛ̌ mǐ ka sixu mɔ gbɛ̀ e mɛ awǎjijɛ ɖaxó hugǎn ɔ ɖè é gbɔn .Hwenu e fɛ́nú Aklúnɔ tɔn ná ɖe xlɛ́ ɔ́, lě e è nǎ mɔ awǎjijɛ Mawu tɔn gbɔn bó ná bló bɔ é ná nyí nǔjlɔ́jlɔ́ é .Kpɔ́n nǔ e gbé nya wɛ è ɖè é, é wɛ nyí jiji gbɛtɔ́ tɔn e yì jǐ hú bǐ é enɛ.Wuvɛ̌sexámɛ wɛ nyí ali ɖokpo e nu è na mɔ fɛ́nú Mawu tɔn ɖè é .Wuvɛ̌sexámɛ alɔkpa wè .Etɛ ka nyí kasta vallalar tɔn?etɛwu vallalar ka cyɔn ta?Vallalar sín búbú.vallalar sín asya. Etɛ ka nyí tinmɛ asya vallalar tɔn?Etɛ ka nyí vallalar guru sín nyikɔ?Vallalar Tan: Tan mɛ e ɖu ɖò kú jí é tɔn.Hwenu e vallalar nɔ nɔ gbɛ̀ é tɛ ka nyí?Fitɛ vallalar sin tɛnmɛ ɖe?xógbe vallalar tɔn lɛEtɛ ka nyí nyikɔ Vallalar tɔn tawun?Etɛ lɛ ka nyí nùkplɔnmɛ Vallalar tɔn lɛ?Xwe tɛ wɛ nyi vallalar sin jigbe?. xwè vallalar tɔn.Azǎn tɛ jí è jì Vallalar ɖè?Etɛ ka nyí nyikɔ fí e è jì Vallalar ɖè é tɔn?Fitɛ Vallalar sín Jeeva Samadhi ka ɖè?Mi ɖo na kɔn sin do atín e mi do lɛ ji wɛ a ?Dɔkunnɔ lɛ ɖó na d’alɔ mɛ e ɖò wuvɛ̌ sè wɛ lɛ é. EtɛwuGbɛzán alɔkpa atɔn tɛ lɛ ka nyí . Gbɛ̀ awǎjijɛ tɔn alɔkpa nabi wɛ ɖò lindɔ̌n ɔ mɛ .Wuvɛ̌sexámɛ alɔkpa tɛ lɛ ka nyí Wuvɛ̌sexámɛ alɔkpa wè wɛ tíìn.Etɛ ka nyí azɔn .Etɛ ka nyí wuvɛ̌sexámɛ .Etɛ ka nyí awovinú .Etɛ ka nyí jlǒ .Etɛ ka nyí xɛsi .Etɛ ka nyí xovɛ .Etɛ ka nyí mɛhuhu .Etɛ ka nyí yajiji .Etɛ ka nyí hwɛhuhu .Etɛ ka nyí awǎjijɛ ɖaxó hugǎn ɔ .Etɛ ka nyí tito Mawu tɔn .Etɛ ka nyí hlɔnhlɔn wuvɛ̌sexámɛ tɔn .Etɛ ka nyí linlin wuvɛ̌sexámɛ tɔn .Etɛ ka nyí jijɔ ɖagbe .Etɛ ka nyí wuvɛ̌sexámɛ gbɛ̀ ɔ tɔn .Etɛ ka nyí vivǐ gbɛ̀ ɔ tɔn .Hwetɛnu wɛ mɛ nukúnɖeji ɖé ka nɔ gɔn sísí ɖó .Hwetɛnu wɛ gbɛ ɖokpo na kú nublanɔwu nu mɛ ɖevo Hwenu e lindɔn ɖokpo na xú (na kú nublanɔwu) nu gbɛɖe gbɛɖe ɖevo lɛ .Hwetɛnu goyitɔ́ lɛ ka nɔ hɛn goyiyi yetɔn bú .Hwetɛnu wɛ mɛɖesɔhwe nɔ gosin mɛɖesɔhwetɔ lɛ gɔn .Nε lindεn nɔ byɔ agbaza mε gbɔn Hwetɛnu lindɔn ka nɔ byɔ xomɛ . Nǔ e na jɛ hwenu e xovɛ na sìn gbɛtɔ́ lɛ éHwetɛnu sɔ́xátɔ́ xóxó ɔ ka na ɖi xɛsi .Nǔnywɛ́tɔ́ e jó nǔɖé dó bǐ mlɛ́mlɛ́ lɛ́ɛ ɔ́, adohu adohu ná jɛ yě jí wɛ a ?Hwenu e nùnywɛtɔ́ lɛ ma sɔ́ ɖó ayixa ɖagbe ǎ bo na flú é .Awǎjijɛ tɛ ka nyí gudogudo tɔn Etɛ ka nyí ninɔmɛ awǎjijɛ tɔn e yì jǐ hugǎn é .Mɛ̌ ka nyí mɛ e nɔ mɔ awǎjijɛ ɖaxó hugǎn é .Lee è na tuùn Mawu gbɔn é, gbɔn nǔnywɛ gblamɛ, kpo lee è na huzu Mawu ɖesu gbɔn é kpo Etɛ ka nyí lindɔ̌n e è ɖè sín kannumɔgbenu é .Etɛwu mɛɖé lɛ ma ka nɔ kú nǔblawu nú mɛ bo nɔ lɛ́ syɛn nukún ǎ, hwenu e ye mɔ wuvɛ̌ e mɔ wɛ nǔɖogbɛ ɖevo lɛ ɖè é Etɛwu ye ma ka ɖó acɛ nɔví nɔví tɔn ǎ .Etɛwu mǐ ka ɖó hudo agbaza tɔn .Etɛ ka nyí tinmɛ xovɛ kpo mɛhuhu kpo tɔn, ɖò wuvɛ̌sexámɛ ɖaxó hugǎn ɔ linu .Mɛ ɖé lɛ́ɛ nɔ́ syɛn ta, bó nɔ́ kú nǔbláwǔ nú yě ǎ, hwenu e yě mɔ wǔvɛ́ e nǔɖíɖó ɖě lɛ́ɛ nɔ́ mɔ é. Etɛwu gbɛtɔ́ enɛ lɛ ma ka ɖó acɛ bo na ɖó lindɔ̌n ǎ .Etɛ wutu nu gbɛɖe gege e Mawu blo lɛ ɔ, xovɛ, kɔ, xɛsi etc.Gbɛtɔ́ lɛ bǐ ka na lɛ́vɔ jì gbɛtɔ́ ɖɔhun à . Gbɛtɔ́ lɛ kɛɖɛ wɛ ɖó na na nǔɖuɖu à ?Kplekple na ɖu gbehan wɛ a . Lan ka nyí nǔɖuɖu e è sɔ́ ɖ’ayǐ nú xɛ lɛ é à ?È nɔ ylɔ wamamɔnɔ lɛ sín ɖasin súnsún ɖɔ wuvɛ̌sexámɛ.
A sixu kpɔ́n tɛn ɛntɛnɛti tɔn mǐtɔn ɖò gbè elɔ lɛ mɛ.
abkhaz -
acehnese -
acholi -
afar -
afrikaans -
albanian -
alur -
amharic -
arabic -
armenian -
assamese -
avar -
awadhi -
aymara -
azerbaijani -
balinese -
baluchi -
bambara -
baoulé -
bashkir -
basque -
batak-karo -
batak-simalungun -
batak-toba -
belarusian -
bemba -
bengali -
betawi -
bhojpuri -
bikol -
bosnian -
breton -
bulgarian -
burmese -
buryat -
catalan -
cebuano -
chamorro -
chechen -
chichewa -
chinese -
chinese-simplified -
chuukese -
chuvash -
corsican -
crimean-tatar-cyrillic -
crimean-tatar-latin -
croatian -
czech -
danish -
dari -
dinka -
divehi -
dogri -
dombe -
dutch -
dyula -
dzongkha -
english -
esperanto -
estonian -
ewe -
faroese -
fijian -
filipino -
finnish -
fon -
french -
french-canada -
frisian -
friulian -
fulani -
ga -
galician -
georgian -
german -
greek -
guarani -
gujarati -
gurmukhi -
haitian-creole -
hakha-chin -
hausa -
hawaiian -
hebrew -
hiligaynon -
hindi -
hmong -
huasteca -
hungarian -
hunsrik -
iban -
icelandic -
igbo -
indonesian -
inuktut-latin -
inuktut-syllabics -
irish -
italian -
jamaican-patois -
japanese -
javanese -
jingpo -
kalaallisut -
kannada -
kanuri -
kapampangan -
kazakh -
khasi -
khmer -
kiga -
kikongo -
kinyarwanda -
kituba -
kokborok -
komi -
konkani -
korean -
krio -
kurdish-kurmanji -
kurdish-sorani -
kyrgyz -
lao -
latgalian -
latin -
latvian -
ligurian -
limburgish -
lingala -
lithuanian -
llocano -
lombard -
luganda -
luo -
luxembourgish -
macedonian -
madurese -
maithili -
makassar -
malagasy -
malay -
malay-jawi -
malayalam -
maltese -
mam -
manx -
maori -
marathi -
marshallese -
marwadi -
mauritian-creole -
meadow-mari -
meiteilon-manipuri -
minang -
mizo -
mongolian -
ndau -
ndebele -
nepalbhasa -
nepali -
nko -
norwegian -
nuer -
occitan -
oriya -
oromo -
ossetian -
pangasinan -
papiamento -
pashto -
persian -
polish -
portuguese-brazil -
portuguese-portugal -
punjabi-shahmukhi -
qeqchi -
quechua -
romani -
romanian -
rundi -
russian -
sami-north -
samoan -
sango -
sanskrit -
santali -
santali-latin -
scots-gaelic -
sepedi -
serbian -
sesotho -
seychellois-creole -
shan -
shona -
sicilian -
silesian -
sindhi -
sinhala -
slovak -
slovenian -
somali -
spanish -
sundanese -
susu -
swahili -
swati -
swedish -
tahitian -
tajik -
tamazight -
tamil -
tatar -
telugu -
tetum -
thai -
tibetan -
tifinagh -
tigrinya -
tiv -
tok-pisin -
tongan -
tshiluba -
tsonga -
tswana -
tulu -
tumbuka -
turkish -
turkmen -
tuvan -
twi -
udmurt -
ukrainian -
urdu -
uyghur -
uzbek -
venda -
venetian -
vietnamese -
waray -
welsh -
wolof -
xhosa -
yakut -
yiddish -
yoruba -
yucatec-maya -
zapotec -
zulu -