Валлалар төөгүзү: өлүмнү тиилеп алган кижиниң төөгүзү.
Валлалар төөгүзү: өлүмнү тиилеп алган кижиниң төөгүзү.
Валлаларның төөгүзүн чүге номчуур ужурлуг бис? Өлүмнү тиилээн кижиниң шын төөгүзү. Кижиниң өлбейн чурттаар аргазын ажыткан ёзулуг эртемден. Кижиниң мага-бодун өлүм чок мага-ботче шилчидер эртемни ажыткан кижи. Кижиниң мага-бодун билиглерниң мага-бодунче шилчиткен кижи. Өлбейн чурттаар орук айтып берген кижи. Бурганның бойдустан тыптып келген алыс шынын көрген болгаш Бурганның өлүм чок хевири деп чүл база Ол кайдазын биске чугаалаан кижи. Бүгү-ле суеверияларны чайладып, бистиң билиглеривис-биле шупту чүвени айтырып, шын билиглерни чедип алган кижи.
Шын эртемден ады: Рамалингам Чоок кижилериниң ону адап турары: Валлалар. Төрүттүнген чылы: 1823 Мага-боттуң чырык мага-ботче шилчий берген чылы: 1874 Төрүттүнген чери: Индия, Чидамбарам, Марудур. Чедиишкин: Кижи база Бурганның байдалын чедип ап, өлбес деп чүвени тыпкаш, ол байдалды чедип алган кижи. Индияда, Тамилнадта, Чидамбарам хоорайдан чөөн чүкче 20 километр ыракта турар Марудхур деп хоорайга, Рамалингам азы Валлалар 1823 чылдың октябрь 5-те, воскресеньеде, 17 шак 54 минута турда төрүттүнген.
Валлаларның ачазының ады Рамая, а авазының ады Чиннаммай турган. Отец Рамайя Марудхурнуң бухгалтери болгаш уругларны өөредип турган башкы турган. Ава Чиңнаммай өг-бүлезин ажаап, ажы-төлүн азырап чораан. Валлаларның ачазы Рамайя ооң төрүттүнгенинден бээр 6 айында чок апарган. Авазы Чиннаммай ажы-төлүнүң эртем-билиин, келир үезин бодап, Индияның Ченнаи хоорайже чорупкан. Валлаларның акызы Сабапати Канчипурамның профессору Сабапатиге өөренип турган. Ол эпиктиг чугаага мастер апарган. Дискурстарже барып ажылдап алган акшазын ол өг-бүлезин азыраар дээш ажыглап турган. Сабапати боду дуңмазы Рамалингамны өөредип каан. Сөөлүнде ол ону кады өөренип турган башкызы Канчипурамның профессору Сабапатиниң чанынга өөренирин чорудупкан.
Ченнаиже чанып келген Рамалингам Кандасами хүрээзинге хөйү-биле барып турган. Ол Кандакоттамга Муруган Бурганга мөгееринге өөрүп турган. Ол аныяк назынында Дээрги-Чаяакчы дугайында ырыларны чогаадып, ырлап турган. Школага барбаан, бажыңынга олурбас Рамалингамны улуг акызы Сабапати шүгүмчүлеп турган. Ынчалза-даа Рамалингам акызын дыңнаваан. Ынчангаш Сабапати кадайы Папати Аммалга Рамалингамга чем бээрин соксадыр кылдыр шыңгыы дужааган. Рамалингам эргим акызының дилээн чөпшээреп, бажыңынга олуруп алгаш өөренирин аазаан. Рамалингам бажыңның үстүнде өрээлинге артып калган. Аъш-чем үезинден аңгыда, ол өске үелерде өрээлге олуруп алгаш, Бурганга чүдүүрүнге идепкейлиг киржип турган. Бир-ле хүн ханада корунчукке ол өөрүп, Бурган аңаа көстүп келгенинге бүзүреп, ырылар ырлап турган.
Ооң акызы Сабапати, мифология дугайында лекциялар номчуп чораан, кадыы багай болганындан, дугуржуп алган лекциязынга барып шыдаваан. Ынчангаш ол дуңмазы Рамалингамны лекция болур черже барып, ооң келбейн барганын эгидер дээш, ырылар ырлаарын дилээн. Ынчаарга, Рамалингам ынаар чорупкан. Ол хүн Сабапатиниң лекциязын дыңнаар дээш хөй кижилер чыглып келген. Рамалингам акызының чугаалаан ёзугаар чамдык ырыларны ырлап турган. Ооң соонда аңаа чыылган чон дыка үр үе дургузунда ооң сүлде-сүзүк лекциязын номчуурун негеп турганнар. Ынчангаш Рамалингам база чөпшээрешкен. Лекция орай кежээ болган. Кижи бүрүзү кайгап, магадап турган. Ол ооң бир дугаар лекциязы турган. Ол ынчан тос харлыг турган.
Рамалингам Тирувоттриюрга он ийи харлыында чүдүп эгелээн. Ол чурттап турган чеди кудуктуг черден Тирувоттриюрже хүннүң-не кылаштап чораан. Хөй улустуң негелдези-биле Рамалингам 27 харлыында өгленип алырынга чөпшээрешкен. Ол угбазы Уннамулайның уруу Танакоди-биле өгленип алган. Ашак-даа, кадай-даа ог-буле амыдыралынга киришпейн, Бурган дугайында бодалдарга алзып чорааннар. Ооң кадайы Танакодиниң чөпшээрели-биле өг-бүле чуртталгазы чаңгыс хүнде доозулган. Кадайының чөпшээрели-биле Валлалар өлүм чок чорукту чедип алыр дээш күжениишкиннерин уламчылап турар. Рамалингам шын Бурганны билиг дамчыштыр билип алыксап турган. Ынчангаш ол 1858 чылда Ченнайдан чорупкаш, хөй-хөй хүрээлерни барып, Чидамбарам деп хоорайга чедип келген. Чидамбарамга Валлаларны көргеш, Тирувенгадам деп Карунгужи деп хоорайның администратору ону бодунуң хоорайынга болгаш бажыңынга келгеш, чурттаарын дилээн. Ынакшылы-биле холбашкан Валлалар Тхирувенгадамның бажыңынга тос чыл чурттаан.
Шын Бурган бистиң бажывыста мээде, бичии атом кылдыр турар. Ол Бурганның чырыы миллиард хүннүң чырыынга дең. Ынчангаш бөдүүн чон бистиң иштики чырык Бурганывысты билип алзын дээш, Валлалар даштыгаа чырыткыны салгаш, ону чырык хевиринге алгап-йөрээп турган. Ол 1871 чылда Сатья Дхармачалайның чоогунга чырык өргээзин тудуп эгелээн. Ол өргээни алды ай хире болгаш тудуп дооскан, 'Мерген угаан чөвүлели' деп адаан. Ол бистиң мээвиске улуг билиг кылдыр чырык хевирлиг чурттап турар Бурганга Вадалур деп хоорайга өргээни туткан. Шын Бурган дээрге бистиң бажывыста билиг-дир, а ону билип шыдавас улуска ол чер кырында өргээ тудуп, ол өргээге чырыткыны кыпсып, ол чырыткыны Бурган кылдыр бодап, аңаа мөгеерин чугаалаан. Кажан бис бодалдарывысты ынчаар чыып тургаш, бажывыста билиг болур Бурганны миннип турар бис.
Вторникте эртенгиниң сес шакта Меттукуппам хоорайның Сидхи Валакам деп тудугнуң мурнунга тук көдүрүп, чыылган чонга узун суртаал номчаан. Ол суртаалды 'кончуг улуг өөредиг' дээр. Бо суртаал кижини кезээде аас-кежиктиг болурунга удуртуп турар. Ол дыка хөй айтырыгларга харыылап турар. Суртаал бистиң суеверияларывысты үреп кааптарының дугайында. Шын орук дээрге бойдустуң алыс шынын кандыг-даа болза билип, миннип чорууру деп чугаалап турар. Чүгле ол эвес. Валлалар боду бистиң бодаваан айтырыгларывысты салып, оларга харыылап бербээн. Ол айтырыглар мындыг:.
Бурган дээрге чүл? Бурган кайда чувел? Бурган чаңгыс бе азы хөй бе? Бурганга чүге мөгеер ужурлуг бис? Бурганга мөгейбес болзувусса, чүү болур? Дээр деп чуве бар бе? Бурганга канчаар мөгеер ужурлуг бис? Бурган чаңгыс бе азы хөй бе? Бурганның холу, буду бар бе? Бурганга чүнү-даа кылып шыдаар бис бе? Бурганны тып алырының эң белен аргазы кандыгыл? Бурган бойдуста кайда боор? Өлүм чок хевир кайы хевир-дир? Билиглеривисти шын билигже канчаар шилчидер бис? Айтырыгларны канчаар салып, оларга харыыларны канчаар алыр силер? Алыс шынны бистен чүү чажырып турарыл? Ажыл кылбайн Бургандан чуну-даа ап болур бис бе? Алыс шын Бурганны билип алырынга шажын ажыктыг бе?
Тукту көдүрген соонда дараазында болуушкун болза, Тамил айы Картигайда, чырык байырлалының хүнүнде, ол бодунуң өрээлинде үргүлчү чырып турар дипа лампазын ап алгаш, мурнунга салып каан улуг бажың. 1874 чылдың Тай айның 19-та, өске сөстер-биле чугаалаарга, январьда, Индий астрономияда айыткан Пусам сылдыс хүнүнде, Валлалар шупту улусту йөрээп турган. Валлалар дүн ортузунда өгнүң өрээлинче кирип келген. Ооң күзели-биле, ооң чугула өөреникчилери Калпатту Айя биле Тхожувур Велайудхам хааглыг өрээлдиң эжиин даштындан хаап кааннар.
Ол хүнден бээр Валлалар бистиң мага-бодувуска хевир кылдыр көзүлбейн, билиглерни тургузарынга бурган чырыы болуп келген. Бистиң мага-бодувустуң карактарывыс билиглерниң мага-бодун көөр күжү чок болганда, олар кезээде болгаш каяа-даа бар Дээргивисти көрүп шыдавас. Билиглерниң мага-боду кижиниң караанга көстүр спектрниң долгун узунунуң даштынга турар болганда, бистиң карактарывыс ону көрүп шыдавас. Валлалар, бодунуң билири-биле, баштай бодунуң кижи мага-бодун арыг мага-ботче, ооң соонда Ом деп үннүг мага-ботче, ооң соонда мөңге эртем-билиг мага-бодунче шилчидип алган, ол кезээде бистиң-биле кады, бодунуң ачы-буянын хайырлап турар.
Все о Валлалар и его книгах на тувинском языке
Амылыг амытаннар шупту ден.Кижи төрүттүнериниң сорулгазы чүл?Ол чүүлдерни Бурганның авыралы-биле чедип ап болур бис. Олар Бурганның авыралы-биле чедип ап болур Делегейниң өөрүшкүзүн чедип алырының ачы-дузазы кандыгылДээрде аас-кежиктиң ачы-дузазы кандыгылДээр делегейиниң аас-кежии деп чүл?Кижи аас-кежикти миннирге, сагыш-сеткили өөрүүр. Мунгаралды таваржы бээрге, сагыш-сеткили оожургай бээр. Ынчангаш, айтырыгга харыы кандыгыл? Бистиң угаанывыс өөрүшкүнү болгаш муңгаралды миннип турар беЭът чиир дириг амытаннарга кээргээчел чорук дээш эът берип болур бис беАштаан улусту херекке албайн, чүгле бодувустуң өг-бүлевис кежигүннеринге чемни берип эгелээр бис бе?Биске таваржып турар айыылдарны соксадыр хосталгалыг бис беАъш-чем чивейн аштап шыдаар бис беКээргээчел чорук Бурганның авыралын чедип алырының чаңгыс аргазы деп канчап билир менКажан дириг амытаннардан өске дириг амытаннарга кээргээчел чорук тыптып кээрилКээргээчел чорук делегейниң мөзү-бүдүжүн хандырар. Кээргээчел чорук чок болза, делегейниң мөзү-бүдүжү турбас деп чүвени билип алыр херек. Канчап ындыгКээргээчел чорук дээрге Бурганның авыралының херексели болгаш чамдык илередии-дирКээргээчел кижилер дээрге бурганнар деп шын билир ужурлуг бис.Чуге бурганнын чаяап каан хой кезии дириг амытаннар аштап-суксап, олуржуп, аарыг-аржыктан дыка хилинчектенип турарыл.Кээргээчел чоруктуң эртеминиң тайылбыры кандыгыл Кээргээчел чоруктуң эртеминиң грамматиказы кандыгыл?күзелКижилерниң мага-боду аңгы-аңгы болурЧүге ийис акыларның аажы-чаңы болгаш кылдыныглары аңгы-аңгы болурулкээргээчел чоруктуң өөредииАнгелдер чем чиир бе база аштап турар беСүлде эки-багайны таваржып турар бе азы органнар болгаш угаан өөрүшкүнү болгаш хилинчек-човалаңны таваржып турар бе Сүлде чүнү-даа таварышпас болза, кээргээчел чоруктуң херээ чүлЭът чиир дириг амытаннарга кээргээчел чорук дээш эът берип болур бис беӨзүмнер чиири кээргээчел чорукка удур беСүлде-сүзүк эридер-кээргээчел чоруктуң тыптып келир энергиязы кайыын кээрилЭрткен төрүттүнген кижиниң бар-чогун канчаар билип алырылКуда болгаш өске-даа ёзулалдарда канчаар улуг өөрүшкүнү ап болур бисДээрде аас-кежик чедип алган кижиниң алдар-ады кандыг болурулКараа көрбес, дүлей, тенек, тенек улуска чемгерер.Ой, ам карангы апарган, чем дилеп кайнаар баар бисБис мага-бодувусту шилип алыр хосталгалыг бис беДээди аас-кежиктиң ажыктыы чүл?Мал-маганывыска, эш-өөрүвүске, ажылчыннарывыска чем бээр ужурлуг бис беЧүге бис аштап-суксаан улуска чем бээрин үргүлчү онзалап демдеглеп турар бисБо делегей таалалды чедип алган кижиниң алдар-хүндүзү чүл?Бо дээди аас-кежикти чедип алган кижиниң алдар-хүндүзү чүл – Мерген угаан-мага-бот онзагай.Бир эвес бис Бурганның авыралын канчаар алырын билип алыр дизе, ол дээрге бойдустан тыптып келген:-Кажан сүлде шупту дириг амытаннарга катап-катап кээргээчел болур болза, Бурганның авыралы сүлдеден канчаар ажыттынарБурганның авыралының нормальдыг байдалы чүл, ол дээрге бойдустан тыптып келгени-дирВеда бурган ядыыларга аъш-чем бээринин дугайында чуу деп турар Кижилер оске улустун дузазы чокка чааскаан чурттап шыдаар беБурганның авыралын канчаар алыр бис, ол дээрге Бурганның бойдустан илереттингени-дирСүлдеден Бурганның авыралы канчап үнүп кээрил, кажан сүлде катап-катап эрип турдаБуянныг чорук, Бурганның бойдустан тыптып келген илередии, каяа-даа болгаш кандыг-даа үеде дараазында ышкаш көстүп турар деп билир ужурлуг бис.Эът чииринден тыптып кээр хандырылга дээрге кандыг өөрүшкү-дүрАмытаннарга дуза кадары Бурганга мөгейиишкин деп канчаар санаттынар?Бажың чуртталгазы хүрээден артык.Ядыы кижи аштап турар кижини канчап аъш-чем-биле хандырар боорДээрниң өөредии дириг амытаннарны кээргээчел чоруктан бар. Кээргээчел сеткил чок болза, дээрде кижизидилге турбас. Канчап ындыгЭът канчаар багай чем болурул Эът чиирге хандырылга эки бе азы багай беДээди аас-кежик деп чүл?Канчап бурганның онзагайы болурул. Кайы бурган кижиге ден боор, аштап-суксаан улусту чемгерип, экстаз берип чораанКанчап угаанныг кижи болурулЭмнеттинмес аарыгларны канчаар эмнээрилЭки билир төлдү канчаар алырКанчап узун назылаарылБир эвес силер ол буянны канчаар алырын билип алыр дизеБурганның авыралын канчаар алырБурганга канчаар мөгеерил Бүгү кижилерде бар бойдустан тыптып келген энерелди ажыглап тургашдириг амытаннарга кээргээчел чорукту коргузерин база Бурганга тейлээри дээр.Аш-чутКажан сиддхалар, мерген угаанныглар болгаш подвижниктер муңгараарАш-чут тиилелге чок императорну тиилеп алыр беОларның аштап-суксааны ынак ажы-төлүн садыптарын албадаптар беАш-чут дээрге шупту хилинчек-човалаңның эң-не каржы-дыр. КанчаанАштаашкындан хилинчектенип турары шупту улуска дөмей беАштап чоруур ажы-толувустун чаржынчыг арнын канчап коор бисАарыгБистиң хүлээлгевис - арга-арыгда болгаш ырак черлерде үнүштерге суг кудар.Эрткен төрүттүнгенде бачыттыг үүлгедиглер бо амгы төрүттүнгенинге канчап чедип келгенилАъш-чемни бээри кээргээчел бе?Бурганның хоойлузу-биле хилинчектенип турар улуска дузалап көрээлиңерАш-чут дээрге бурган-күрүне чедип алырының херексели беБис үнүштү ызырып болур бис бе, үнүштү чип болур бис беӨзүмнерден үнген бүдүмелдер чаш болгаш дыргак дег арыг эвес беОоң мурнунда төрүттүнген деп канчап билир бисТамы биле дээр бар бе?Уруг дириг бе азы өлүг беБо дээди аас-кежикти чедип алган кижиниң алдар-хүндүзү чүл – Эртем-билигни чүү-даа шаптыктап шыдавас.Ол дээди аас-кежикти чедип алган кижиниң алдар-хүндүзү чүл – Эртем-билиг мага-боду кандыг-даа аажы-чаң чок.Бо дээди аас-кежикти чедип алган кижиниң алдар-хүндүзү чүл – Билиг-мага-бот өлүм чок, ынчангаш аңаа беш үндезин элементилер салдар чедирип шыдавас.Күзелдиг кижилер безин аштап-суксап, чем манап чоруур.Аъш-чем берип тургаш мөңге чурттаарБурганның шаптараазынындан ойталаалыңарАйыылдыг дириг амытаннарны өлүрүп болур бис Чүге бир дугаарында чугаалааныл, кээргээчел чорук шупту дириг амытаннарга ниити болурКуда-дойга азы өске-даа өөрүшкүлүг байырлалга эң-не кол чүүл чүнү кылырыл?Аъш-чемни дириг амытаннарга болгаш куштарга оларның кармазынга даянып алгаш берген. Ынчалза-даа кижилер ажылдаар, аъш-чем алыр апаар. ЧүгеКээргээчел чоруктуң эң чугула сорулгазы чүл. Сүлде болгаш Бурган бистиң иштивисте кайда чурттап турарылБурган Ведаларда (бижиктерде) мынчаар чарлаан.Амыдыралдың бо үш хевирниң өөрүшкүзүн болгаш ачы-дузазын канчаар алырыл.Дараазында чугаалаан кижиге харыы Амылыг амытаннарга суксаанындан, коргуушкундан дээш келир хилинчек-човалаңнар, угаан-медерел органнарының, карактың дээш оон-даа өске таварылгалары сүнезинниң таварылгалары эвес, ынчангаш дириг амытаннарга кээргээчел сеткилдиг болурунуң тускай ачы-дузазы чокШын өргээлерни үрегдекчилерден камгалап, кээргээчел болуңар.Кижи төрүттүнериниң ужур-утказы чүл?Мерген угаанныг кижиниң аштап-суксаан отун өжүр.Чүге кижилер болгаш өске-даа дириг амытаннар айыыл-халапка таваржып турарылчүге чамдык кижилер өске амытаннар хилинчектенип турда, кээргээчел сеткил чок болурул?Кээргээчел чорук, чурум чок болганындан, багай төрүттүнери көвүдеп, багай мөзү-шынар каяа-даа бар. Канчап ындыгЧуртталгавыста болуп турар шупту хилинчек-човалаңдан канчаар адырлып алырылКажан шажын баштыңнары боттарының кастазының болгаш шажынының дүрүмнерин сагывайн турарылАштаан кижинин мунгаралын чайладып, удудуп каар.чем дамчыштыр хораны үндүрүп, ону угаан чок чоруктан диргизип алыр.Деткимче чок ядыы кижини чемгерерге чуу боорАмылыг амытаннарга кээргээчел чорукту көргүзер эрге канчап тыптып келирил?Сүлдениң кээргээчел чоруктан эриири чүү деп эргел?Дириг амытаннарны кээргээр эргези кандыгыл"Кижиниң хилинчек-човалаңы дээрге чүгле иштики херекселдерниң болгаш угаан, карак дээн ышкаш органнарның дуржулгазы-дыр, сүлдениң дуржулгазы эвес, ынчангаш амытаннарга дуза кадары дээрге кээргээчел чорук эвес-тир" деп турар улуска кандыг харыыларлыг. Ону бурганнар болгаш шупту улус байырлаар ужурлугСкорпионнуң каржы чылгаашкынындан камгалаңар.Аш-чут деп бачыттыг кижиден камгалаңар.Аш-чут деп хоралыг салгындан лампаны канчаар камгалаарылАмы-тынны аш-чуттан болгаш өлүрүүшкүнден камгалаар херек.Камгалаар достоинство кижи хинчектенип турар, чем дилээринден эпчоксунуп турар, мелегей кижи ышкаш.Балдыга дүжүп калган чымчакты камгалаАш-чут бөрүнү өлүрүп, аштап-суксаан ядыыларны камгалаңар.Аштаан мага-ботта философчу тургузугларны камгалап алыңарДалайда болгаш черде дириг амытаннарны чемгерер ужурлуг бис бе?Чурттакчыларывыс инек, хой и т.д.Ажылдап чиир бис бе?Чуге чамдык улус мурнуку торуттунген болгаш дараазында торуттунген деп турар чувелСүлделер боттарының күжениишкиннери-биле чаа мага-боттарны болгаш бай-шыдалды алыр.Бо дээди аас-кежикти чедип алган кижиниң алдар-хүндүзү чүл - Карма Сиддхи, Йога Сиддхи, Гнана Сиддхи болгаш эртем-мага-боттуң кайгамчык күштери.Дээди аас-кежикти канчаар чедип алыр бисДээрги-Чаяакчының авыралы көстүп кээрге, Бурганның аас-кежиин канчаар миннип, эчизинге чедирерилБо бедик кижи төрүттүнериниң сорулгазын чедип алыңар.Кээргээчел чорук дээрге Бурганның авыралын алырының чаңгыс аргазы-дырКээргээчел чоруктуң ийи хевириВаллалар төөгүзү: өлүмнү тиилеп алган кижиниң төөгүзү.Бистиң тарып каан үнүштеривиске суг кудуптар бис беБай-шыдалдыг улус хилинчектенип турар улуска дузалажыр болза эки. ЧүгеАмыдыралдың үш хевири кандыгыл? Сүлдениң аас-кежиктиг чуртталгазының янзы-бүрү хевирлери.Кээргээчел чоруктуң хевирлери кандыгыл Кээргээчел чоруктуң ийи хевири бар.Аарыг деп чул?кээргээчел чорук деп чүл?Айыыл деп чүл?Күзел деп чүл?Коргуушкун деп чүл?Аштаашкын деп чүл?Өлүрүүшкүн деп чүл?Ядыы чорук деп чүл?Бачыт деп чүл?Дээди аас-кежик деп чүл?Бурганның дужаалы кандыгыл?Кээргээчел чоруктуң күжү кандыгылКээргээчел чоруктуң ужур-утказы чүл?Буян деп чүл?Делегейниң кээргээчел чоруу деп чүл?Делегейниң өөрүшкүзү деп чүл?Хүндүлүг кижи кажан арын-нүүрүн чидирерилКажан бир амыдырал өскезинге кээргээчел болурул Кажан бир сүлде өске дириг амытаннарга эрип (кээргеп)Мактаныкчылар кажан чоргааралын чидирерилКажан эго эгоисттерден ырай бээрилСүлде мага-ботче канчаар кирер Сүлде кажан иштинге кирерил Кижилерни аштап эгелээрге чүү болурулТоолчургу рыцарь кажан коргар иргиШуут ойталаан мерген угаанныглар дүвүреп каар беКажан мерген угаанныг техник угаан-медерелин чидирип, дүвүреп эгелээрге.Кайы өөрүшкү эң-не бедик болурул? Эң-не бедик байдал кандыгыл?Кымны ыдыктыг кижи дээрил?Дээди аас-кежикти чедип алган кижи кымыл?Бурганны канчаар билип алырыл, билиг-биле, база канчаар боду Бурган болурул Хостуг сүлде деп чүл?Чүге чамдык улус кээргээчел чорукту көргүспейн, кадыг-дошкун болурул, өске дириг амытаннарның хилинчек-човалаңын көргеш Чүге оларның акы-дуңмалышкы эргелери чокБиске мага-бот чүге херекАш-чутту болгаш өлүрүүшкүннү соксадырының ужур-утказы чүл, дээди кээргээчел чорук талазы-билеЧамдык улус кадыг-дошкун, өске амытаннарның хилинчек-човулаңын көргеш, кээргээчел сеткил чок болур. Чуге бо улустун сунезин алыр эргези чок чувелБурганнын чаяап каан хой кезии дириг амытаннар чуге аштап, суксап, коргуп дээш хилинчектенип турарыл.Шупту кижилер катап кижилер кылдыр төрүттүнер бе? Аъш-чемни чүгле кижилер бээр ужурлуг беБөрү оът чиир бе? Эът дээрге бөрүлерниң чеми бе?Ядыы улустуң карааның чажын аштаары дээрге кээргээчел чорук дээр.
Бистиң сайтывысты дараазында дылдарда көрүп болур силер.
abkhaz -
acehnese -
acholi -
afar -
afrikaans -
albanian -
alur -
amharic -
arabic -
armenian -
assamese -
avar -
awadhi -
aymara -
azerbaijani -
balinese -
baluchi -
bambara -
baoulé -
bashkir -
basque -
batak-karo -
batak-simalungun -
batak-toba -
belarusian -
bemba -
bengali -
betawi -
bhojpuri -
bikol -
bosnian -
breton -
bulgarian -
burmese -
buryat -
catalan -
cebuano -
chamorro -
chechen -
chichewa -
chinese -
chinese-simplified -
chuukese -
chuvash -
corsican -
crimean-tatar-cyrillic -
crimean-tatar-latin -
croatian -
czech -
danish -
dari -
dinka -
divehi -
dogri -
dombe -
dutch -
dyula -
dzongkha -
english -
esperanto -
estonian -
ewe -
faroese -
fijian -
filipino -
finnish -
fon -
french -
french-canada -
frisian -
friulian -
fulani -
ga -
galician -
georgian -
german -
greek -
guarani -
gujarati -
gurmukhi -
haitian-creole -
hakha-chin -
hausa -
hawaiian -
hebrew -
hiligaynon -
hindi -
hmong -
huasteca -
hungarian -
hunsrik -
iban -
icelandic -
igbo -
indonesian -
inuktut-latin -
inuktut-syllabics -
irish -
italian -
jamaican-patois -
japanese -
javanese -
jingpo -
kalaallisut -
kannada -
kanuri -
kapampangan -
kazakh -
khasi -
khmer -
kiga -
kikongo -
kinyarwanda -
kituba -
kokborok -
komi -
konkani -
korean -
krio -
kurdish-kurmanji -
kurdish-sorani -
kyrgyz -
lao -
latgalian -
latin -
latvian -
ligurian -
limburgish -
lingala -
lithuanian -
llocano -
lombard -
luganda -
luo -
luxembourgish -
macedonian -
madurese -
maithili -
makassar -
malagasy -
malay -
malay-jawi -
malayalam -
maltese -
mam -
manx -
maori -
marathi -
marshallese -
marwadi -
mauritian-creole -
meadow-mari -
meiteilon-manipuri -
minang -
mizo -
mongolian -
ndau -
ndebele -
nepalbhasa -
nepali -
nko -
norwegian -
nuer -
occitan -
oriya -
oromo -
ossetian -
pangasinan -
papiamento -
pashto -
persian -
polish -
portuguese-brazil -
portuguese-portugal -
punjabi-shahmukhi -
qeqchi -
quechua -
romani -
romanian -
rundi -
russian -
sami-north -
samoan -
sango -
sanskrit -
santali -
santali-latin -
scots-gaelic -
sepedi -
serbian -
sesotho -
seychellois-creole -
shan -
shona -
sicilian -
silesian -
sindhi -
sinhala -
slovak -
slovenian -
somali -
spanish -
sundanese -
susu -
swahili -
swati -
swedish -
tahitian -
tajik -
tamazight -
tamil -
tatar -
telugu -
tetum -
thai -
tibetan -
tifinagh -
tigrinya -
tiv -
tok-pisin -
tongan -
tshiluba -
tsonga -
tswana -
tulu -
tumbuka -
turkish -
turkmen -
tuvan -
twi -
udmurt -
ukrainian -
urdu -
uyghur -
uzbek -
venda -
venetian -
vietnamese -
waray -
welsh -
wolof -
xhosa -
yakut -
yiddish -
yoruba -
yucatec-maya -
zapotec -
zulu -